ALGEMEEN

WAT IS PERSOONLIKHEIDS VERSTEURING?

'n Persoonlikheidsversteuring verskil van ander diagnoseerbare versteurings in dié opsig dat dit “deel” is van 'n persoon, en nie iets wat die persoon “onder lede” het nie (soos bv. depressie). As 'n mens 'n persoonlikheidsversteuring kan vergelyk met 'n fisieke toestand, kan dit dus eerder met 'n rare oorerflike siekte as 'n tydelike toestand soos verkoue vergelyk word. Dit is dus belangrik om eers te verstaan wat 'n persoonlikheidsversteuring is vóór daar na spesifieke versteurings gekyk word.

Hou in gedagte dat volledige, gediagnoseerde persoonlikheidsversteurings statisties baie selde voorkom. Antisosiale persoonlikheidsversteuring kom byvoorbeeld slegs onder ongeveer 4% van die bevolking voor, en narsistiese persoonlikheidsvesteuring onder ongeveer 5%.

KRITERIA

Persoonlikheidsversteuring moet voldoen aan die volgende kriteria:

Alle mense tree by tye op maniere op wat op daardie spesifieke oomblik net soos die gedrag van iemand met 'n persoonlikheidsversteuring lyk. Almal het al vir 'n paar sekondes, minute of selfs 'n dag of twee opgetree soos iemand met 'n antisosiale persoonliheidsversteuring (die korrekte term vir “psigopaat”) deur byvoorbeeld selfsugtig en “sonder gewete” op iets te reageer en vir daardie klein tydperk oënskynlik “niks omgegee” het nie. As iemand egter aanhoudend so optree, maand in en maand uit, praat ons van 'n volgehoue sielkundige en gedragspatroon. Hierdie gedragspatroon moet beduidend anders wees as wat die samelewing van 'n persoon verwag; die grootste deel van die samelewing moet die gedragspatroon met ander woorde onaanvaarbaar vind. Die volgende areas van 'n persoon met 'n persoonlikheidsversteuring se funksionering moet sterk beïnvloed word om aan 'n diagnose te kan voldoen:

  1. Denke: Hoe die persoon oor hom- of haarself en ander mense of gebeure dink, verskil in 'n groot mate van die denke van die “gemiddelde” persoon. Hy of sy kan byvoorbeeld oortuig wees dat ander mense hulle móét bewonder (narsisme) of dat ander mense met gemak misbruik kan word (antisosiale persoonlikheidsversteuring).
  2. Gevoel: Die intensiteit, toepaslikheid, duur of afwesigheid van emosie is heelwat anders en konstant as by die “gemiddelde” persoon. Iemand met antisosiale persoonlikheidsversteuring sal ander mense bv. deur die bank misbruik en selde indien ooit skuldig voel oor sy of haar optrede.
  3. Interpersoonlike funksionering: Op die lang termyn word mense oor die algemeen afgestoot deur iemand met 'n persoonlikheidsversteuring; daarom het iemand met so 'n versteuring min standhoudende verhoudings.
  4. Impulskontrole: Beheer oor emosies of gedrag is gewoonlik heelwat laer as by die gemiddelde persoon. As iemand met narsistiese persoonlikheidsversteuring byvoorbeeld ervaar dat hy of sy in die openbaar verkleineer word, sal dit feitlik altyd 'n ernstige woede-uitbarsting tot gevolg hê.
  5. Hierdie patroon moet “onbuigsaam” en rigied wees en in 'n verskeidenheid situasies en kontekste voorkom. Dit moet ook 'n beduidende impak op die persoon se werk, verhoudings en ander belangrike areas hê. Dit is dus “deel” van die persoon en kom aanhoudend, oral en altyd voor.
  6. Die patroon moet oor 'n lang tyd ononderbroke voorkom en reeds tydens adolessensie of vroeë volwassenheid begin het.
  7. Die patroon moet ook nie beter verklaarbaar wees deur 'n ander vorm van gemoedsversteuring, mediese kondisie (bv. breinbesering) of as gevolg van substansmisbruik nie.

{ Hoe kan ons jou help? }

SADAG

Hierdie organisasie het'n kragtige span psigiaters, sielkundiges
en algemene praktisyns. Kontak hul
tolvrye 24-uur-hulplyn
by 0800 12 13 14
Kontak SADAG

Good Hope

Die Good Hope Psychological Service (GHPS) word vir staatspasiënte vanaf die Stellenbosch Hospitaal, asook die TC Newman-hospitaal in die Paarl, bedryf. Kontak hulle by 021 887 7913
Kontak Good Hope

Het jy 'n vraag

Het jy ‘n vraag vir ‘n professionele persoon? Stuur jou vraag hier en iemand sal jou so gou moontlik kontak. Hierdie is 'n gratis diens wat ons aanbied aan die Suid-Afrikaanse publiek. Alle briewe word vertroulik hanteer.

Facebook

NOODMAATREËLS

Indien jy of ‘n geliefde sukkel met geestesgesondheidsprobleme, stel ons die volgende opsies voor:
  1. skakel jou huisdokter (indien beskikbaar);
  2. gaan na jou naaste hospitaal se noodeenheid;
  3. skakel een van die volgende noodnommers: SADAG (die Suid-Afrikaanse Depressie-en-angsgroep) se 24-uur-hulplyn: 0800 12 13 14 of selfdoodkrisislyn: 0800 567 567; of
  4. kontak die Wie is ek?-sentrum.