Narsistiese persoonlikheidsversteuring
Belangrik!
Indien 'n persoon vermoed dat hy/syself of geliefde aan narsistiese persoonlikheidsversteuring ly, is dit belangrik om te onthou dat die toestand behandelbaar is en so gou as moontlik die hulp van 'n professionele persoon inroep.

ALGEMEEN

Wat is narsisties persoonlikheid?

Die algemene kenmerke van 'n narsistiese persoonlikheidsversteuring (NPV) is 'n oormatige beheptheid met selfbeeld, mag en vertoon, en om die regte beeld voor te hou. Die persoon met NPV het oënskynlik baie selfvertroue, maar die verskil tussen die versteuring en “normaliteit” tree in wanneer dit tot die persoon se eie nadeel patologies raak. Mense wat hieraan ly, se idee van hul selfwaarde is so hoog dat hulle hulself as beter en belangriker as ander beskou. Hulle het egter 'n kenmerkende lae selfbeeld en sukkel om kritiek te hanteer, wat veroorsaak dat hulle gereeld probeer kompenseer deur ander te verkleineer. Dit is hierdie “sadistiese” kenmerk wat NPV onderskei van ander toestande wat met selfwaarde verband hou.

SIMPTOME

WAT IS DIE SIMPTOME VAN NARSISTIESE PERSOONLIKHEIDS VERSTEURING?

Die volgende simptome is 'n aanduiding, gegrond op die Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM–5), wat wêreldwyd aanvaar word as die mees gesaghebbende bron. Let asb. daarop dat 'n amptelike diagnose slegs deur 'n gekwalifiseerde persoon gemaak mag word.

'n Volgehoue patroon van “oomatige belangrikheid” in gedrag of fantasieë. Die patroon gaan oor die behoefte aan bewondering deur en gebrek aan empatie met ander, wat in vroeë volwassenheid begin en in verskillende situasies voorkom. Vyf of meer van die volgende simptome moet voorkom:

  1. 'n Oormatige gevoel van selfbelang; vergroot talente en prestasies; verwag om as superieur beskou te word.
  2. Is behep met gedagtes aan onbeperkte sukses, mag, briljantheid, skoonheid of ideale liefde.
  3. 'n Oortuiging dat hy of sy “spesiaal” en uniek is en slegs met mense van hoë status kan assosieer.
  4. Vereis oormatige bewondering.
  5. 'n Sin vir geregtigheid, bv. verwagtinge om gehoorsaam of as spesiaal behandel te word.
  6. Interpersoonlike uitbuiting, bv. om misbruik te maak van ander tot sy of haar eie voordeel.
  7. 'n Gebrek aan empatie; onwillig en/of nie in staat om met ander se gevoelens te identifiseer nie.
  8. Is afgunstig op ander, en/of glo dat ander afgunstig is op hom of haar.
  9. Kom arrogant en hooghartig voor in gedrag of houding.

BEHANDELING

BEHANDELING VAN NARSISTIESE PERSOONLIKHEIDS VERSTEURING

  1. Kan 'n persoon met hierdie diagnose genees word?
    Die algemene konsensus in hierdie stadium is dat persoonlikheidsversteurings nie “genees” kan word nie, maar soms word resultate verkry deur die persoon se gedrag meer toepaslik te rig.
  2. Is daar medikasie vir hierdie persoonlikheidsversteuring?
    Daar is tans geen medikasie wat voorgeskryf kan word vir mense wat diagnoseerbaar is met NPV nie.
  3. Kan 'n kliniese sielkundige help om 'n persoon met narsisme te help verander, veral in 'n verhoudingskonteks?
    Sekere resultate kan wel bereik word, maar oor die algemeen sal mense wat sukkel met narsisme nie vrywillig vir sielkundige hulp gaan nie, bloot omdat hulle nie sal erken dat daar “fout” is nie.
  4. Wie kan iemand met hierdie persoonlikheidsversteuring diagnoseer?
    Omdat NPV so kompleks is, kan dit slegs deur 'n kliniese sielkundige of psigiater gediagnoseer word. Hulle is opgelei om tussen verskillende versteurings te onderskei.

ADVIES

ADVIES VIR GELIEFDES EN FAMILIELEDE WAT SAAM MET IEMAND WOON OF WERK WAT GEDIAGNOSEER IS MET NARSISTIESE PERSOONLIKHEIDS VERSTEURING?

  1. Stel vas met watter tipe narsisme jy te doen het. Daar is verskeie tipes NPV’s. 'n Kwesbare narsistiese persoon voel diep binne-in nie noodwendig goed oor hulleself nie. 'n Grandiose narsistiese persoon, aan die ander kant, voel goed oor hulleself.
  2. Erken jou irritasie. Persone met NPV kan geweldig antagonisties wees. Dit kan voel of die persoon met NPV “onder jou vel” inkom. As jy 'n taak probeer uitrig en die narsis onderbreek jou vordering konstant, erken waar jou frustrasie vandaan kom. Dit kan jou bemagtig om die gedrag aan te spreek en grense te stel.
  3. Verstaan waar die gedrag vandaan kom. Persone met NPV het dikwels 'n probleem met gesag. Verstaan dat dit meestal uit 'n plek van onsekerheid kom. Só kan jy die persoon net genoeg gerusstelling bied om te kalmeer en hul fokus te verskuif.
  4. Evalueer die konteks. NPV is nie 'n alles-of-niks persoonlikheid nie. Sommige situasies kan die persoon aanmoedig om verdedigend, wraaksugtig en/of nydig op te tree. Alle gedrag is nie altyd aan 'n persoon se toestand te wyte nie.
  5. Bly positief. Dit is belangrik om te weet dat persone met NPV wat genot ervaar deur ander emosioneel seer te maak, aangemoedig word om die gedrag te herhaal as hulle sien dat hulle pyn veroorsaak. Moenie aandag daaraan gee nie, selfs al ervaar jy frustrasie. Hoe minder aandag die uitdagende gedrag kry hoe minder sal dit plaasvind.
  6. Moenie jouself ontspoor nie. Dit is ongelukkig maklik om jou eie sin vir waarde te verloor as jy jou lewe met 'n narsis deel. Jy hoef nie aandag te skenk aan alles wat die persoon van jou verwag nie. Vind 'n balans tussen die rigting waarin jy wil beweeg en die verligting van 'n persoon met NPV se onsekerhede en angs. Jy kan die narsistiese persoon se gevoelens erken, maar steeds aanbeweeg met jou dag.
  7. Behou jou sin vir humor Jy kan 'n persoon met NPV se “bluf” uitdaag. Dit kan beteken dat jy gewoonweg die gedrag ignoreer of soms selfs 'n grappie daaroor maak. Moet dit nie op 'n neerhalende, wrede manier doen nie, maar jy mag die onvanpastheid van sy of haar gedrag uitwys.
  8. Moedig psigoterapie aan. 'n Persoon met NPV het dikwels 'n lae selfbeeld en gevoelens van ontoereikendheid. Om NPV aan te spreek is nie iets wat jy op jou eie kan aanpak nie; dis iets waarmee slegs 'n gekwalifiseerde persoon kan werk.

{ Hoe kan ons jou help? }

SADAG

Hierdie organisasie het'n kragtige span psigiaters, sielkundiges
en algemene praktisyns. Kontak hul
tolvrye 24-uur-hulplyn
by 0800 12 13 14
Kontak SADAG

Good Hope

Die Good Hope Psychological Service (GHPS) word vir staatspasiënte vanaf die Stellenbosch Hospitaal, asook die TC Newman-hospitaal in die Paarl, bedryf. Kontak hulle by 021 887 7913
Kontak Good Hope

Het jy 'n vraag

Het jy ‘n vraag vir ‘n professionele persoon? Stuur jou vraag hier en iemand sal jou so gou moontlik kontak. Hierdie is 'n gratis diens wat ons aanbied aan die Suid-Afrikaanse publiek. Alle briewe word vertroulik hanteer.

Facebook

NOODMAATREËLS

Indien jy of ‘n geliefde sukkel met geestesgesondheidsprobleme, stel ons die volgende opsies voor:
  1. skakel jou huisdokter (indien beskikbaar);
  2. gaan na jou naaste hospitaal se noodeenheid;
  3. skakel een van die volgende noodnommers: SADAG (die Suid-Afrikaanse Depressie-en-angsgroep) se 24-uur-hulplyn: 0800 12 13 14 of selfdoodkrisislyn: 0800 567 567; of
  4. kontak die Wie is ek?-sentrum.